اگر طرح صنعتی ثبت شده با تعریفی که قانونگذار از طرح صنعتی ارائه داده است مطابقت نداشته باشد، بدین توضیح که طرح صرفاَ جنبه کارکردی و فنی داشته باشد یا اگر طرح صنعتی ثبت شده مغایرت با نظم عمومی یا اخلاق حسنه و موازین شرعی داشته باشد و یا طرح فاقد شرایط جدید یا اصیل بودن باشد و یا با حقوق شخص ثالث در تعارض باشد، حسب درخواست ذینفع که می تواند رقبای تجاری طراح باشد، دادگاه گواهینامه طرح صنعتی ثبت شده را مورد ابطال قرار می دهد.
حکم دادگاه در رابطه با ابطال جزئی یا کلی در اکثر قوانین کشورها دارای اثر قهقرایی است و اثر آن به زمان ثبت طرح صنعتی بر می گردد.
با قطعی شدن حکم دادگاه مبنی بر ابطال طرح صنعتی ثبت شده، مراتب به مرجع ثبت اعلام و مرجع یاد شده نسبت به ثبت آن اقدام و در اسرع وقت مبادرت به انتشار آن می نماید.
در قانون مصوب 1386 و در ماده 29 آن، موارد ابطال ثبت طرح صنعتی پیش بینی شده است.
بر اساس ماده 29 قانون، هر ذی نفع می تواند از دادگاه ابطال ثبت طرح صنعتی را درخواست نماید. در این صورت باید ثابت کند که کسی که طرح صنعتی به نام وی ثبت شده پدید آورنده آن طرح یا قائم مقام قانونی او نیست و یا یکی از شروط مندرج در مواد 20 و 21 رعایت نشده است . در مواد 20 و 21 قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری آمده است :
ماده 20 : از نظر این قانون، هر گونه ترکیب خطوط یا رنگ ها و هرگونه شکل سه بعدی با خطوط، رنگ ها یا بدون آن، به گونه ای که ترکیب یا شکل یک فرآورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد، طرح صنعتی است. در یک طرح صنعتی تنها دسترسی به یک نتیجه فنی بدون تغییر ظاهری مشمول حمایت از این قانون نمی باشد.
ماده 21 : طرح صنعتی زمانی قابل ثبت است که جدید و یا اصیل باشد. طرح صنعتی زمانی جدید است که از طریق انتشار به طور محسوس و یا از طریق استفاده به هر نحو دیگر قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه یا بر حسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت در هیچ نقطه ای یا بر حسب مورد قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه یا بر حسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت در هیچ نقطه ای از جهان برای عموم افشاء نشده باشد.
بر اساس قسمت اخیر ماده 18 قانون مصوب 1386، هر گواهینامه طرح صنعتی که باطل شده باشد، از تاریخ ثبت طرح باطل تلقی می شود. رای نهای دادگاه به اداره مالکیت صنعتی ابلاغ می گردد و اداره مزبور آن را ثبت و پس از دریافت هزینه، آگهی مربوط به آن را در اولین فرصت منتشر می کند.
لذا، با توجه به ماده 103 آیین نامه مصوب 1387 رئیس قوه قضاییه، هر ذی نفع می تواند از دادگاه صالح مقرر در ماده 59 قانون ، ابطال طرح صنعتی را درخواست نماید. در این صورت باید طی دادخواستی ثابت کند که یکی از شرایط مندرج در مواد 20 و 21 قانون رعایت نشده است و یا کسی که طرح صنعتی به نام وی ثبت شده، پدید آورنده واقعی آن طرح یا قائم مقام قانونی او نیست.
با توجه به قسمت اخیر ماده یاد شده، دادخواست مقرر در این ماده باید دارای ضمائم ذیل باشد :
1- اصل یا رونوشت مصدق کلیه اسناد و مدارک مثبت ادعای ابطال ؛
2- رسید مربوط به پرداخت ودیعه تسلیم دادخواست ابطال به دادگاه به شرح مذکور در جدول هزینه ها ؛
3- وکالت نامه ، در صورتی که دادخواست توسط وکیل تسلیم شود .
بر اساس ماده 104 آیین نامه مصوب 1387 رئیس قوه قضاییه، هر گاه ثبت طرح صنعتی باطل شود؛ از تاریخ ثبت ، باطل تلقی می شود. رای نهایی دادگاه به مرجع ثبت ابلاغ می گردد و مرجع مذکور آن را ثبت و به هزینه محکوم له، آگهی مربوط به آن را در اولین فرصت ممکن در روزنامه رسمی منتشر می کند. محکوم له می تواند مخارج مزبور را جزء خسارات از محکوم علیه مطالبه کند. آگهی مذکور شامل مشخصات طرح صنعتی و ذکر خلاصه ای از مفاد رای نهایی دادگاه در این خصوص خواهد بود.
با توجه به مجموع مراتب فوق ذکر نکات ذیل را ضروری می داند :
1- هر گاه در ثبت طرح صنعتی رعایت قوانین نشده باشد، با درخواست ذینفع موضوع قابل طرح در دادگاه است و دادگاه می تواند حکم به ابطال ثبت طرح صنعتی بدهد.
2- در قانون از ذینفع تعریفی به عمل نیامده است.
3- ابطال طرح صنعتی به موجب حکم دادگاه می تواند نسبت به کل طرح یا قسمتی از آن باشد.
4- بعد از صدور حکم قطعی مبنی بر ابطال ثبت طرح صنعتی، مراتب به مرجع ثبت ابلاغ و مرجع ثبت آن را ثبت و به هزینه محکوم له در روزنامه رسمی منتشر می نماید.
5- حکم قطعی صادره در رابطه با ابطال ثبت طرح صنعتی دارای اثر قهقرایی است ؛ بدین توضیح که هرگاه ثبت طرح صنعتی باطل شود، از تاریخ ثبت باطل تلقی می شود.